فولیکول مو چیست و چه نقشی در رشد، شادابی و جذابیت موهای شما ایفا می کند؟

فولیکول مو چیست

فولیکول مو : ساختار مو ساده است، اما نقش مهمی در برخوردهای اجتماعی دارد. فولیکول های مو حفره های کوچکی هستند که مانند کیسه، در پوست سر وجود دارند و موهای سر در آن ها رشد می کنند. بر اساس گزارش آکادمی پوست آمریکا، یک انسان به طور متوسط حدود صد هزار فولیکول مو در پوست سر خود دارد. در ادامه می بینیم که فولیکول مو چیست و چه نقشی دارد.

هر فولیکول به طور معمول یک دوره پنج ساله از رشد و استراحت را طی می کند ، در هر زمان حدود 90٪ از فولیکول ها مو رشد می کنند ، به طور متوسط ​​در هر سال حدود 15 اینچ رشد می کنند. فولیکول از کلمه لاتین follis ، برای کیسه گرفته شده است.

آناتومی فولیکول مو

پوست سر دارای یک لایه خارجی با نام اپیدرم است که فولیکول مو به صورت یک تونل در این لایه جای نشانی شده است. رشد مو از قسمت پایین فولیکول مو یعنی پیاز مو شروع می گردد. ریشه موها از سلول های پروتئینی تشکیل شده است و از طریق خونی که از رگ های خونی اطراف عبور می کند، تغذیه می شود.

به طور کلی، مو از یک پروتئین سخت به نام کراتین ساخته شده است و پیاز مو پایه ” فولیکول مو را تشکیل می دهد. در پیاز مو، سلول های زنده تقسیم شده و رشد می کنند تا ساقه مو ساخته شود. در واقع، وقتی سلول های پروتئینی افزایش یافته و تعداد آن ها به حد معینی برسد، موها رشد کرده و از پوست بیرون می آیند.

غدد چربی که در نزدیکی پیازهای مو حضور دارند، نوعی چربی تولید می کنند که از طریق آن تغذیه پوست و مو انجام می شود. همچنین رگ های خونی، سلول های پیاز مو را تغذیه می کنند و هورمون هایی را به آن تحویل می دهند که رشد و ساختار مو را در دوره های مختلف زندگی اصلاح و کنترل می کنند.

چرخه رشد مو از درون فولیکول مو

موها با گذر از یک چرخه، از درون فولیکول ها می رویند. این چرخه شامل سه مرحله مختلف می شود :

فاز آناژن ( رشد ) : در مرحله اول، مو از ریشه شروع به رشد می کند. طول زمانی این مرحله بین سه تا هفت هفته خواهد بود.

مرحله کاتاژن ( انتقالی ) : رشد تار مو در این مرحله کمی کند می شود و فولیکول کوچک می گردد. این مرحله حدود دو تا چهار ماه به طول می انجامد.

فاز تلوژن ( استراحت ) : موهای قدیمی دچار ریزش شده و موهای جدید از همان فولیکول قبلی، شروع به رشد می کنند؛ این مدت بین سه تا چهار ماه طول می کشد.

بر اساس نتایج مقاله ای مورد اعتماد در سال 2015، تحقیقات نشان می دهند. که آنچه در فاز تلوژن برای فولیکول های مو اتفاق می افتد فراتر از استراحت خواهد بود. زیرا در این مرحله، فعالیت های سلولی زیادی رخ می دهد تا بافت ها بتوانند تارهای موی بیشتری تولید کرده و رشد دهند. به عبارت دیگر، فاز تلوژن برای تشکیل موهای سالم مرحله بسیار مهمی به حساب می آید.

فولیکول های موی موجود در نقاط مختلف پوست سر یا بدن، به طور همزمان مراحل چرخه را طی نمی کنند. برای مثال برخی از این فولیکول ها در مرحله رشد قرار دارند، بعضی در فاز کاتاژن به سر می برند و تعدادی در حال گذراندن فاز استراحت هستند. همین موضوع باعث می شود که بعضی از موهایتان در حال رشد باشند. در حالی که دسته ای دیگر در مرحله ریزش قرار دارند.

بر اساس گزارش های ارایه شده از کالجی در آمریکا، به طور متوسط روزانه تقریبا 100 رشته مو از بین می روند و حدود 90 درصد فولیکول های موی سر در هر زمان در مرحله آناژن قرار دارند.

زندگی یک فولیکول مو

هر کدام از تارهای موی شما، به طور میانگین حدود نیم اینچ ( حدود یک و نیم سانت ) در ماه رشد می کند. البته عواملی مانند سن، نوع مو و سلامت جسمی شما می تواند بر میزان رشد مو اثرگذار باشد. تنها وظیفه فولیکول های مو، مسئولیت رشد موهایتان نیست؛ بلکه یکی از وظایف آن ها حفظ شادابی ظاهری موهای شما به شمار می رود.

میزان فر و یا صاف بودن موهای شما، از شکل فولیکول مو تعیین می شود. فولیکول هایی که به شکل دایره هستند، موهای صاف تولید می کنند. این در حالی است که برای داشتن موهای حالت دار لازم است که فولیکول موی بیضوی داشته باشید.

همچنین، فولیکول های مو در تعیین رنگ موهای شما اثرگذار هستند. همانند اتفاقی که در پوست می افتد، در مورد مو هم رنگ مو از وجود ملانین ناشی می شود. ملانین دارای دو نوع است : اویملانین و فوملانین.

ژن هایی که از پدر و مادر خود به ارث برده اید، مشخص می کند که ملانین شما از نوع ایوملانین هست یا فوملانین. همچنین میزان رنگدانه در هر یک قابل تشخیص است. اگر مقدار زیادی از ایوملانین در فولیکول مو باشد، موی مشکی خواهید داشت. در صورتی که ایوملانین مقدار متوسطی داشته باشد، رنگ مو قهوه ای می شود و در صورتی که مقدار آن باز هم کمتر شود، موی بلوند رشد می کند. وجود فوملانین موی قرمز نتیجه خواهد داد.

ماده ملانین در سلول های فولیکول مو ذخیره شده و سپس رنگ مو را تعیین می کند. توانایی تولید ملانین در فولیکول های مو، می تواند با افزایش سن افراد، کاهش پیدا کند. به همین دلیل با رسیدن به دوره پیری، موها رفته رفته روشن تر شده تا جایی که سفید خواهند شد.

در صورتی که مو از فولیکول خود خارج گردد و بریزد، می تواند مجددا رشد داشته باشد. گاهی ممکن است فولیکول مو آسیب ببیند؛ در این صورت تولید مو را متوقف خواهد کرد. بعضی شرایط خاص مانند آلوپسی، باعث می شوند که فولیکول های مو به طور کلی تولید مو را متوقف کرده و فرد به مرور دچار طاسی شود.

بیماری های مرتبط با فولیکول های مو

بسیاری از مشکلاتی که برای موها، رشد آن ها و یا سلامتشان به وجود می آید، ناشی از اختلالاتی است که برای فولیکول مو رخ می دهد. در صورتی که تصور می کنید موهای شما سلامتی که باید را ندارند، یا علائمی غیرقابل توضیح مانند ریزش مو دارید، بهتر است با یک متخصص پوست و مو مشورتی داشته باشید.

آلوپسی آندروژنیک

آلوپسی آندروژنیک، که در مردان تحت عنوان ریزش مو با الگوی مردانه شناخته می شود، نوعی بیماری است که بر چرخه رشد فولیکول های مو در پوست سر تاثیر می گذارد. بر اثر این اختلال، چرخه مو کند و ضعیف شده و در نهایت کاملا متوقف خواهد شد. این موضوع منجر به این مساله می شود که هیچ موی جدیدی از این فولیکول ها تولید نخواهد شد.

بیماری های مربوط به فولیکول مو

بیماری هایی وجود دارند که در اثر آسیب به فولیکول مو به وجود می آیند که در ادامه بعضی از آن ها را شرح می دهیم.

آلوپسی آره آتا

آلوپسی آره آتا یک بیماری خود ایمنی به حساب می آید که به فولیکول مو مربوط می شود. در واقع، سیستم ایمنی بدن پیازهای مو را به عنوان سلول های خارجی در نظر گرفته و به آن ها حمله می کند. این بیماری اغلب با ریزش موها به صورت توده ای نمایان می شود و حتی می تواند به صورت فراگیر در سرتاسر بدن پخش شده. و بر همه موهای بدن تاثیر گذارد. متاسفانه تاکنون هیچ درمان قطعی برای آلوپسی آره آتا شناخته نشده و مطالعات همچنان ادامه دارد.

با این حال برخی روش ها مانند تزریق استروئید یا درمان های موضعی تا حدی می توانند به کند شدن ریزش موها کمک نماید.

فولیکولیت

فولیکولیت نیز یک بیماری مرتبط با سلامت فولیکول های مو است که در هر جایی از بدن می تواند رخ دهد. اتفاقی که در این بیماری برای فولیکول مو می افتد التهاب شدید آن است. برخی از نقاطی که معمولا فولیکولیت رخ می دهد عبارت اند از :

  • پوست سر
  • پاها
  • زیر بغل
  • صورت
  • بازوها

بیماری فولیکولیت معمولا به صورت بثورات و برجستگی های کوچکی بر روی پوست ظاهر می شود. این برجستگی ها ممکن است قرمز، سفید یا زرد بوده و با عفونت یا چرک همراه باشد. فولیکولیت ها اغلب خارش دار و دردناک هستند.

فولیکولیت انواع مختلفی دارد که در زیر آمده است :

فولیکولیت باکتریایی

این نوع از فولیکولیت معمولا با برجستگی های خارش دار، سفید و چرکی مشخص می شود. این مشکل در صورتی به وجود می آید که فولیکول های مو به باکتری هایی نظیر استافیلوکوکس اورئوس ( استاف )، آلوده شده باشند. باکتری های استاف همیشه بر روی پوست زندگی می کنند. اما معمولا وقتی از طریق بریدگی یا زخم دیگری وارد بدن می شوند می توانند مشکلاتی را به همراه داشته باشند.

فولیکولیت در وان آب گرم (فولیکولیت سودوموناس)

این نوع فولیکولیت ممکن است یک یا دو روز پس از قرار گرفتن در معرض باکتری به وجود آورنده آن نمایان شود. از جمله ویژگی های این نوع بیماری جوش های قرمز، گرد و خارش دار است.

فولیکولیت نام برده شده، به دلیل وجود باکتری Pseudomonas موجود در وان آب گرم ایجاد می شود. بنابراین مکان هایی مانند استخرهای آب گرم نیز می توانند شرایط ایجاد این نوع التهاب را به وجود آورند. البته در صورتی که مقدار کلر موجود در آب و نیز PH آب به خوبی تنظیم نشده باشد.

برجستگی های تیغی (pseudofolliculitis barbae )

این نوع فولیکولیت نوعی تحریک پوستی به شمار می رود که در اثر رشد موهای روییده شده به وجود می آید. این بیماری اغلب در مردانی که موهای فر دارند و در فواصل کوتاهی اصلاح انجام می دهند، دیده می شود. همچنین، در نواحی صورت و گردن آن ها نیز ممکن است این مشکل به وجود آید.

برای افرادی که از موم برای اپیلاسیون استفاده می کنند نیز کشاله ران در معرض چنین التهابی قرار خواهد گرفت. این نوع التهاب در نهایت می تواند منجر به اسکار های تیره رنگ یا کلوئید گردند.

فولیکولیت Pityrosporum

این نوع از فولیکولیت باعث نوعی جوش های قرمز و خارش دار در ناحیه پشت و قفسه سینه می گردد. همچنین ممکن است چنین جوش هایی را در نواحی دیگری مانند گردن، شانه ها، بازوها و صورت ایجاد کند. دلیل اصلی این نوع فولیکولیت وجود عفونت در اثر نوعی مخمر خواهد بود.

فولیکول های مو چگونه می میرند؟

اگر نمی توانید موهای رشد کرده از یک فولیکول را ببینید دلیلی بر این نیست که آن فولیکول وجود ندارد. برای از بین بردن فولیکول مو، لازم است که خون اکسیژن کافی را به پیاز یا ریشه فولیکول مو نرساند.

در این حالت به فولیکول مو آسیب رسیده و در اصل می میرد. هر چند این مساله زمان طولانی می طلبد. همچنین سلول های بنیادی که مسئولیت بازسازی فولیکول مو را بر عهده دارند نیز باید کلا از بین رفته باشند.

بنابراین به نظر می رسد که این مساله یک نوید به شما می دهد. و آن هم این است که فولیکول مو به این راحتی از بین نخواهد رفت و امکان احیای آن در خیلی از موارد وجود دارد. مگر اینکه زخم عمیقی داشته باشید و یا فولیکول ها طی طاسی دایمی از بین رفته باشند.

فولیکول موی مرده چیست؟

فولیکول مرده فولیکولی است که موی وابسته به آن دیگر نمی تواند رشد کند. بنابراین مهم است بدانید که مرحله کوچک شدن فولیکول مو که در بعضی بیماری ها نظیر آلوپسی آندروژنیک رخ می دهد.  در اصل خونرسانی به مو کاهش می یابد.

اگرچه اغلب کمبود جریان خون نیست که منجر به طاسی به خصوص در مردان می شود. با این حال می تواند یکی از دلایل آن به حساب آید. کمبود گردش خون مناسب باعث بدتر شدن و سرعت بخشیدن به ریزش مو می شود.

زیرا ریشه دیگر نمی تواند اکسیژن و سایر مواد مغذی را که به طور معمول از طریق رگ های خونی متصل به مو می گرفته است. به اندازه کافی دریافت کند. بنابراین، کمبود تغذیه منجر به کوچک و ضعیف شدن فولیکول مو خواهد شد. و با ادامه این روند در نهایت مرگ آن را در پی خواهد داشت.

شاخه : کاشت مو

منبع : کلینیک رویان سلامت

این مطالب را هم بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *